Biz, oaE~zbeklar choy ichishda inglizlardan qolishmaymiz. Ertalab ham choy, kechqurun ham choy. Qishning sovugaE~iyu, yozning jaziramasida eng koaE~p ichiladigan ichimlik baribar choy hisoblanadi. Ha, choy bizga har doim kerak ekan. Lekin unutmang, choy aE" shifobaxsh ichimlik, u suv emas.
Har zamonda qaynatib ichiladigan bargli shifobaxsh ichimliklarni bilamiz. Endi oaE~ylab koaE~ring, oaE~sha ichimlikni chanqaganimizda ham, ovqat mahalida ham, yotishdan oldin ham ichaversak zarar qiladimi? Nega unda shifobaxsh ichimliklardan biri boaE~lgan choyni bot-bot ichaveramiz?

Bu savol hammaga erish tuyulsa kerak. Axir choy hech kim uchun yangi boaE~lmagan ichimlik-ku. Milliy taomimiz, libosimiz va boshqa milliyligimizni bildiruvchi ehtiyojdagi narsalar qatoridan choy ham milliy ichimlik sifatida oaE~rin olishga ulgurgan. Shuning uchun ham soaE~zlashuvimizda ichimlik yoki boshqa maaE?nolarni anglatadigan aEschoyaEt soaE~zini koaE~p ishlatamiz. Masalan, aEsbir piyola choy ustida suhbataEt,aEschoyga marhamataEt, aEskelinning qoaE~lidan choyaEt... deb umumiy ovqatlanishni nazarda tutishimiz mumkin. Chindan-da, choysiz kunimizni tasavvur qilolmaymiz. Shu ichimlik bilan bogaE~liq tarixiy voqea aE"aEsBoston choyA-xoaE~rligiaEt ham koaE~pchilikka maaE?lum. aEsMashA-huraEt ichimlikning foydali xususiyatlari haqida koaE~p gapirilgan va ancha-muncha xabardormiz. Ammo choy toaE~gaE~ri ichilgandagina foydali boaE~lishini ham unutmasligimiz lozim.

Biz, oaE~zbeklar choy ichishda inglizlardan qolishmaymiz. Ertalab ham choy, kechqurun ham choy. Qishning sovugaE~iyu, yozning jaziramasida eng koaE~p ichiladigan ichimlik baribar choy hisoblanadi. Ha, choy bizga har doim kerak ekan. Lekin unutmang, choy aE" shifobaxsh ichimlik, u suv emas. Har zamonda qaynatib ichiladigan bargli shifobaxsh ichimliklarni bilamiz. Endi oaE~ylab koaE~ring, oaE~sha ichimlikni chanqaganimizda ham, ovqat mahalida ham, yotishdan oldin ham ichaversak zarar qiladimi? Nega unda shifobaxsh ichimliklardan biri boaE~lgan choyni bot-bot ichaveramiz?

Ovqatga qoaE~shib deyarli hamma choy ichadi. Choyning tarkibidagi tanin moddasi esa oziq mahsulotlarda mavjud boaE~lgan foydali moddalarni parchalab yuboradi, natijada organizmda vitaminlarning yetishmasligi yuzaga keladi. Choy bilan birga isteaE?mol qilinganda goaE~sht 40 foizdan 100 foizgacha qonga soaE~rilmasligi mumkin. Mevalarning esa 5 foizdan koaE~pi soaE~rilmaydi. Umumiy ovqatlardan koaE~radigan boaE~lsak, choy bilan isteaE?mol qilingan mahsulot tarkibidagi vitamin va temir moddasining kamida 70 foizi soaE~rilmay qoladi. Bu esa inson salomatligi uchun salbiy taaE?sirdir. Hozir dunyoda koaE~pchilik insonlar kamqonlik bilan kasallangan. Bu kasallik asosan temir moddasining yetishmasligi oqibatida yuzaga keladi. Temirga boy mahsulotlar boaE~lmish meva-sabzavot, koaE~kat, dukkaklilarni isteaE?mol qilish bizni anemiyadan saqlab qolishi mumkin. Ammo bularni choy bilan isteaE?mol qilish vitamin va temirning organlarimizga toaE~liq yetib borishiga toaE~sqinlik qiladi.

Yurtimizda koaE~p sonli aholi, ayniqsa, ayollar va bolalar temir tanqisligidan kelib chiqadigan kasalliklarga chalinayotgani tufayli kundalik isteaE?mol qiladigan nonimizga temir moddasini qoaE~shish, yaaE?ni unni boyitish yoaE~lga qoaE~yilgan. Bu kamqonlikka qarshi kurashlardan biridir. Siz nonni nima bilan yeysiz? Albatta choy bilan. Bu esa yuqorida taaE?kidlaganimizdek, temir moddasi mavjud boaE~lmagan nonni yeyish bilan barobar.

Yana koaE~pchilik yosh bolaga choy berib xatolikka yoaE~l qoaE~yadi. Uch yoshgacha bolalarga choy ichirish tibbiyot nuqtai nazaridan man etilgan. Bolakayning choyiga yoki sutiga shakar qoaE~shib berish ham notoaE~gaE~ridir. Bolalarni yoshligidan ovqatlanish tartibiga eaE?tibor berish lozim. Agar uning organizmida temir yetishmovchiligi yuz bersa, bu keyinchalik aqliy rivojlanishdan orqada qolish xavfini ham tugaE~diradi.

Salomatlik uchun kurashish yoaE~lida ovqatlanish tartibimiz, ayniqsa choy ichish anaE?nalarini oaE~zgartirishimizga toaE~gaE~ri keladi. Ovqat mahali yoki ovA-qatdan soaE~ng choy ichmang. Choy oaE~rnida boshqa ichimliklar, masalan, qaynagan yoki maaE?danli suv va sharbatlar ichishingiz mumkin.

Bu maslahatlardan soaE~ng, choy sogaE~ligimiz kushandasi ekan, degan fikr tugaE~ilmasin. Choyning organizmdagi ahamiyati katta. U koaE~plab kasalliklar uchun daaE?vo boaE~la oladi. Ammo asalning ham ozi shirin. Choyga shifobaxsh ichimlik sifatida qarab, meaE?yorga va vaqtiga koaE~ra ichsak, salomatligimiz uchun foydali. Ovqatlangandan 30 daqiqa keyingina ichilgan choy yoki qahva bezarardir.

Salomatlik hamma uchun kerak va uni asrab qolish oaE~z qoaE~limizda. Bu unchalik qiyin ham emas. Oddiy koaE~ringan narsalarga chuqurroq nazar tashlasangiz, barchasiga erishasiz. Keling, hozirgi daqiqadan eaE?tiboran har kungi choyimizga nisbatan yangicha munosabatni shakllantiraylik.

 Durdona Alimova
\"Hurriyat\" gazetasidan olindi.









